عزيز الله بيات
58
تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )
يكى از سرداران ايرانى كشته شد . جانشين او ژووين « 1 » تقاضاى صلح كرد و در نتيجه عهدنامهء صلح بين دولتهاى ايران و روم بسته شد . والنسين « 2 » جانشين ژووين هرچند در صورت ظاهر مفاد عهدنامه را رعايت مىكرد ، در حقيقت طالب لغو آن بود . شاهپور پس از آگاهى از نيت امپراتور جديد ، ارمنستان و ايبرى ( گرجستان ) را تصرف كرد . سرانجام در سال 376 م . بين طرفين عهدنامهاى بسته شد كه به موجب آن مقرر شد هيچ كدام از دولتهاى ايران و روم در امور داخلى ارمنستان و ايبرى دخالت نكنند . چين : در چين سلسلهء تسين سلطنت مىكرد ( 265 - 420 م . ) هندوستان : در دوران سلطنت شاهپور ، سلسلهء پادشاهى گوپتا ( 320 - 544 م . ) در شمال هند تأسيس شده بود . گوپتاها اصلشان از ماگادها « 3 » يعنى همان ناحيهاى است كه اتحاد مورياها از آنجا شروع شده بود . گوپتاها به نوبهء خود شاهزادگان ضعيف را از بين بردند و دوباره وحدت قلمرو خود را عملى نمودند . امپراتورى آنان مشتمل بود بر سرتاسر پهنهء رودخانهء گنگ تا نزديك پنجاب شرقى . مؤسس سلسله چاندراگوپتاى اول است ( 320 - 335 م . ) جانشين وى پسرش سمودره گوپتاست « 4 » ( 335 - 375 م . ) تقريبا تمام نواحى شمال هندوستان و قسمت بزرگى از دكن را فتح كرد . بزرگترين پادشاه اين سلسله چاندراگوپتاى دوم است ( 376 - 414 م . ) كره : در حدود سال 350 م . دولت مقتدرى به نام سيلا در جنوب كره تشكيل شد . اردشير دوم ( 379 - 383 م . ) بعد از شاهپور برادرش اردشير به تخت نشست . وى با اينكه پادشاهى ضعيف النفس بود ، فرمانى مبنى بر لغو عوارض صادر كرد و به همين مناسبت به اردشير خير معروف است . چين : در چين سلسلهء تسين سلطنت مىكرد ( 265 - 420 م . ) روم : امپراتور روم تئودوسيوس اول بود ( 379 - 395 م . )
--> ( 1 ) . Jevien . ( 2 ) . Valensien . ( 3 ) . Magadha . ( 4 ) . Samdra . .